Καλλιτέχνες → ΣΕΒΑΣΤΙΔΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ
Πληροφορίες
Ιδιότητα: Λύρα, Στιχουργός, Συνθέτης, ΤραγούδιΚαταγωγή: Πιστοφάντων Σαντάς
Ημ/νία γέννησης: 1922
Πόλη διαμονής: Νέα Σάντα Κιλκίς
Χώρα διαμονής: Ελλάδα
Μουσικό ποντιακό αρχείο: https://bit.ly/SevastidisPantelikas
Βιογραφικό
Ο Παντελής ή Παντελίκας Σεβαστίδης του Χρήστου και της Κυριακής Δρεπανίδου γεννήθηκε το 1922, καθ’ οδόν, πάνω σε ένα καράβι που μετέφερε τους Πόντιους πρόσφυγες στην Ελλάδα. Ο πατέρας του, καταγόμενος από το Πιστοφάντων της Σάντας, δεν πρόλαβε να φτάσει στη νέα πατρίδα, καθώς πέθανε στην Τραπεζούντα. Η μητέρα του, η Κυριακή, εγκαταστάθηκε αρχικά στον Λαχανά Θεσσαλονίκης και αργότερα στη Νέα Σάντα του Κιλκίς, όπου ο Παντελίκας μεγάλωσε. Από μικρή ηλικία, ο Παντελίκας ξεκίνησε να ασχολείται με τη λύρα, με δάσκαλο τον Γιάννη Τσορτανίδη (1900-1983), με τον οποίο είχαν και κουμπαριά. Στο καφενείο του χωριού, οι «μουχαπέτια» ήταν μια καθημερινή συνήθεια, και η μουσική, με τις ποικίλες επιρροές της, γέμιζε τη ζωή των κατοίκων, με τον ίδιο να είναι πρωταγωνιστής, μαζί με άλλους μερακλήδες, όπως ο Φίκος Κιρκινίδης, ο Φίλιππος Ελευθεριάδης, ο Θεόδωρος Κουρτίδης και ο Χριστόφορος Χολίδης, με τον Φίκο μάλιστα να παίζει και εκείνος λύρα.
Το 1941, ο Παντελίκας παντρεύτηκε την Ελένη Χαραβοπούλου και απέκτησαν τρία παιδιά. Μετά τον πόλεμο, άνοιξε μια ταβέρνα στο Κιλκίς, που σύντομα έγινε το αγαπημένο στέκι των μερακλήδων της περιοχής. Το 1959, ηχογράφησε έναν δίσκο στην Αθήνα, στον οποίο συμμετείχαν ο Χαράλαμπος Εφραιμίδης και η Αντιγόνη Καγκελίδου στο τραγούδι, με τον ίδιο να αναλαμβάνει τη λύρα. Τα γλέντια, στα οποία συμμετείχε, ήταν γεμάτα μουσική και κέφι, με τον Παντελίκα να τραγουδά και να παίζει λύρα, ενώ ήταν συχνός προσκεκλημένος στους γάμους της περιοχής. Ένα από τα τραγούδια που θυμόταν πάντα με σεβασμό ήταν το έργο του Τσορτάν για τον Ευκλείδη Κουρτίδη, το οποίο είχε γράψει το 1937, μετά τον θάνατό του.
Η μουσική του Παντελίκα ήταν γεμάτη συναισθηματική ένταση και αφοσίωση στους ανθρώπους και την παράδοση. Ο ίδιος δεν αρνιόταν ποτέ να παίξει για κανέναν, και ο γιος του, Τάκης, θυμάται τα λόγια του πατέρα του: «Μετάνιωσα για όλα αυτά που δεν πρόλαβα να κάνω, για τα γλέντια που δεν έπαιξα και για τα τραγούδια που δεν είπα». Με τον θάνατο του δασκάλου του, του Γιάννη Τσορτανίδη, ο Παντελίκας αφιέρωσε μια κασέτα στη μνήμη του, με συγκινητικά τραγούδια που αποτύπωναν την πίκρα και την εκτίμησή του για τον δάσκαλο.
Ο Δημήτρης Πιπερίδης, μαθητής του Παντελίκα, θυμάται τη συμβουλή του δασκάλου του, ο οποίος έλεγε: «Σαν τον Γώγο δεν θα βρεθεί άνθρωπος να παίζει έτσι λύρα». Ο Παντελίκας εκτιμούσε ιδιαίτερα τον Αποστολίκα Αθανασιάδη από τα Κομνηνά Πτολεμαΐδας, παρόλο που οι σκοποί της Ματσούκας που έπαιζε ήταν αρκετά διαφορετικοί από αυτούς που ήταν συνήθως η παράδοση του Παντελίκα. Ο ίδιος διατηρούσε τη δική του μουσική ταυτότητα, ενώ η σχολή του Γώγου είχε ασκήσει μεγάλη επιρροή στο παίξιμό του.
Οι μαθητές και οι φίλοι του, όπως ο Δημήτρης Πιπερίδης, αναγνωρίζουν ότι ο Παντελίκας ήταν ένας λυράρης που καθόρισε την μουσική παράδοση της περιοχής, με την έντονη επιρροή του, την οποία συνέχισε να μεταδίδει και στους επόμενους, αφήνοντας πίσω του μια πολύτιμη κληρονομιά.
«Καλαμαριά ντο λέγ’νε ατο, επάρ’τε͜ ατο χαπάρι, έναν έν’ το καλόν ντο έχ̌’· τη Γώγου το τοξάρι».
Pantelis (Pantelikas) Sevastidis, son of Christos and Kyriaki Drepanidou, was born in 1922 while en route—aboard a ship transporting Pontian refugees to Greece. His father, who originated from Pistofanton in Santa, did not live to reach the new homeland, as he died in Trebizond. His mother, Kiriaki, initially settled in Lachanas, Thessaloniki, and later in Nea Santa, Kilkis, where Pantelikas grew up. From a young age, Pantelikas began playing the lyra, with his teacher being Giannis Tsortanidis (1900–1983), with whom he was also connected through godparenthood. In the village coffeehouse, mouhapetia (musical gatherings) were a daily occurrence, and music—with its many influences—filled the lives of the residents. Pantelikas was a central figure in these gatherings, alongside other passionate musicians such as Fikos Kirkinidis, Filippos Eleftheriadis, Theodoros Kourtidis, and Christoforos Cholidis, with Fikos also playing the lyra.
In 1941, Pantelikas married Eleni Charavopoulou, and together they had three children. After the war, he opened a taverna in Kilkis, which soon became a favorite meeting place for the area’s music lovers. In 1959, he recorded a record in Athens, featuring Charalambos Efraidimis and Antigoni Kagkelidou on vocals, with Pantelikas himself playing the lyra. The celebrations in which he participated were full of music and joy, with Pantelikas singing and playing the lyra, and he was a frequent guest at weddings throughout the region. One song he always remembered with reverence was the song that Tsortanidis wrote for for Efkleidis Kourtidis, written in 1937 after Kourtidis’s death.
Pantelikas’s music was filled with emotional intensity and devotion to people and tradition. He never refused to play for anyone, and his son Takis recalls his father’s words: “I regretted everything I didn’t manage to do—the celebrations I didn’t play at and the songs I didn’t sing.” After the death of his teacher, Giannis Tsortanidis, Pantelikas dedicated a cassette to his memory, with moving songs that captured his sorrow and deep appreciation for his mentor.
Dimitris Piperidis, a student of Pantelikas, recalls his teacher’s advice, who used to say: “There will never be another person who plays the lyra like Gogo.” Pantelikas held Apostolikas Athanasiadis from Komnina, Ptolemaida, in particularly high regard, even though the Matsouka melodies he played differed considerably from the tradition Pantelikas usually followed. Pantelikas maintained his own musical identity, while the school of Gogo exerted a strong influence on his playing.
His students and friends, such as Dimitris Piperidis, acknowledge that Pantelikas was a lyra player who shaped the musical tradition of the region through his strong influence—an influence he continued to pass on to future generations—leaving behind a precious legacy.
“They call it Kalamaria—take note of it well: there is one good thing it has—the bow of Gogos.”
Δισκογραφίες - Ηχογραφήσεις
ΠΟΝΤΙΑΚΑ (LYRA) No1 (2013)
ΠΟΝΤΙΑΚΑ (LYRA) No2 (2013)
ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΠΟΝΤΟΣ (1981)
Music Box MB 361 (1963)