Πληροφορίες

Ιδιότητα: Λύρα, Στίχος, Σύνθεση, Τραγούδι
Καταγωγή: Γαλίαινα - Σκόπια Ματσούκας
Ημ/νία γέννησης: 1921
Ημ/νία θανάτου: 1995
Πόλη διαμονής: Ροδοχώρι Νάουσας
Χώρα διαμονής: Ελλάδα
Μουσικό ποντιακό αρχείο: https://bit.ly/VeniamidisStathis

Βιογραφικό

Ο Ευστάθιος Βενιαμίδης, γνωστός ως Βενιάμ’ς, καταγόταν από το χωριό Σκόπια της Ματσούκας και γεννήθηκε το 1920 στα Ανάβρυτα (Βράστινο) Γρεβενών. Από νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με τη λύρα, επηρεασμένος από τον Γεώργιο Παντσερίδη (Παντσέρ’), έναν από τους παλαιότερους και πιο αναγνωρισμένους λυράρηδες του νομού Γρεβενών.

Κατά την εφηβική του ηλικία, μετακόμισε με τον πατέρα του στη Θεσσαλονίκη, όπου εκπαιδεύτηκε στην τέχνη του παπλωματά. Εκεί γνώρισε τον σπουδαίο λυράρη Γώγο Πετρίδη, με τον οποίο ανέπτυξε φιλική σχέση. Αυτή η γνωριμία αποδείχθηκε καθοριστική στη διαμόρφωση της μουσικής του ταυτότητας.

Λίγα χρόνια αργότερα, επέστρεψε στα Ανάβρυτα για να φροντίσει τη μητέρα και τα τρία μικρότερα αδέλφια του. Στις αρχές του 1943, εγκαταστάθηκε στο Ροδοχώρι Νάουσας, όπου ζούσε ένας θείος του. Το χωριό τον αγκάλιασε αμέσως, αναγνωρίζοντας τόσο την εργατικότητα όσο και το μουσικό του ταλέντο. Το 1944 παντρεύτηκε τη Λεμόνα Βασιλειάδου, με την οποία απέκτησε πέντε κόρες.

Η κύρια βιοποριστική του ασχολία ήταν η γεωργία και η κατασκευή παπλωμάτων. Ωστόσο, η μουσική του δράση υπήρξε πλούσια. Έπαιξε λύρα σε αμέτρητα γλέντια, γάμους και εκδηλώσεις χορευτικών συλλόγων, ενώ για αρκετά χρόνια συνεργάστηκε με τον Φάρο Ποντίων, συμμετέχοντας στις εκπομπές του Στάθη Ευσταθιάδη. Αν και δεν ηχογράφησε ποτέ επίσημα κάποιον δίσκο, διασώθηκαν πολλές ηχογραφήσεις του, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με προσωπική του επιμέλεια ή με τη βοήθεια συγγενικών του προσώπων.

Ο γαμπρός του, Γιάννης Φουντουκίδης, τον περιγράφει ως έναν από τους κορυφαίους εκτελεστές του χορού Σέρα, ξεχωρίζοντας για τη δεξιοτεχνία του. Παράλληλα, διακρίθηκε στη σύνθεση τραγουδιών, συνδυάζοντας στίχο, μελωδία και νόημα με απαράμιλλη προσοχή στη λεπτομέρεια. Επεξεργαζόταν επίμονα κάθε νέο τραγούδι, επιδιώκοντας την τελειότητα, και πολλά από τα έργα του παραμένουν γνωστά μέχρι σήμερα, αν και συχνά αγνοείται η προέλευσή τους.

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα τραγούδια του είναι αυτό που αφιέρωσε στον Καπετάν Ευκλείδη, περιγράφοντας με ζωντανό τρόπο τη ζωή, τις περιπέτειες και το τραγικό τέλος του θρυλικού καπετάνιου. Ο ίδιος ο Φουντουκίδης θυμάται δύο αγαπημένα στιχάκια του Βενιάμ’:

«Αρνόπο μ’, φόρ’ κι ανάλλαξον, ας είσαι αναλλαγμένον, εμείς θα σ̌ονλικεύομε τ’ οσπίτ’ το χαλαγμένον»
«Τα κάλλι͜α σ’, τα νεότητα σ’ κόκκινα άμον το μήλον, κάποτε θα μαραίν’ντανε θα ρούζ’νε άμον το φύλλον.»

Άλλοι λυράρηδες που έζησαν και γλέντησαν στο Ροδοχώρι ήταν οι Απόστολος Ξυλαπετσίδης, Αναστάσιος Σαπανίδης και Γιάννης Κουλιανίδης, ενώ εν ζωή συνεχίζουν την παράδοση οι Χαράλαμπος Σιαμίδης, Στέφανος Σκεντερίδης, Γιώργος Βασιλειάδης και Γιάννης Παπαδόπουλος.

Ο πρόωρος θάνατος του Βενιάμ’ προκάλεσε βαθιά θλίψη στην κοινότητα των Ποντίων μουσικών. Οι συνάδελφοί του, τιμώντας τη μνήμη του, τραγουδούσαν συχνά τον στίχο που κι εκείνος αγαπούσε:

«Στάθη παίξον την κεμεντζ̌έν, νέος είσαι ακόμαν ατά τα πέντε δάχτυλα σ’ θα τρώει͜ ατa το χώμαν».

Πηγή: Διπλωματική Διατριβή «Λυράρηδες του Πόντου γεννημένοι πριν το 1920» (Ι. Τσανασίδης, 2019)

---

Efstathios Veniamidis, known as Veniams, came from the village of Skopia in Matsouka and was born in 1920 in Anavryta (Vrastino), Grevena. From a young age he became involved with the lyra, influenced by Georgios Pantseridis (Pantser’), one of the oldest and most renowned lyra players of the Grevena region.

During his teenage years, he moved with his father to Thessaloniki, where he trained in the craft of quilt-making. There he met the great lyra player Gogo Petridis, with whom he developed a close friendship. This acquaintance proved decisive in shaping his musical identity.

A few years later, he returned to Anavryta to care for his mother and his three younger siblings. In early 1943, he settled in Rodohori, Naousa, where one of his uncles lived. The village embraced him immediately, recognizing both his work ethic and his musical talent. In 1944 he married Lemona Vassileiadou, with whom he had five daughters.

His main livelihood came from farming and quilt-making. Nonetheless, his musical activity was rich. He played the lyra at countless celebrations, weddings, and events of dance associations, and for several years he collaborated with Faros Pontion, participating in the broadcasts of Stathis Efstathiadis. Although he never officially recorded a disc, many of his performances were preserved through recordings he made personally or with the help of relatives.

His son-in-law, Giannis Fountoukidis, describes him as one of the top performers of the Serra dance, distinguished for his virtuosity. He also excelled in songwriting, combining lyrics, melody, and meaning with unmatched attention to detail. He would painstakingly refine each new song, always seeking perfection, and many of his works remain well-known today—even if their origin is often forgotten.

One of his most characteristic songs is the one he dedicated to Kapetan Efkleidis, vividly portraying the life, adventures, and tragic end of the legendary commander. Fountoukidis recalls two of Veniam’s favorite verses:

“Arnopon’, change your clothes, stay as you are unchanging;
we will rebuild the ruined home.”

“Your beauty, your youth, red like an apple—
one day they will wither, they will fall like a leaf.”

Other lyra players who lived and celebrated in Rodohori included Apostolos Xylapetsidis, Anastasios Sapanidis, and Giannis Koulianidis, while those who continue the tradition today include Charalambos Siamidis, Stefanos Skenderidis, Giorgos Vassileiadis, and Giannis Papadopoulos.

The premature death of Veniam's caused deep sorrow within the community of Pontian musicians. His colleagues, honoring his memory, often sang the verse he himself loved:

“Stathi, play the kemenche, you are still young;
these five fingers of yours, the soil will consume them.”

Source: Master’s Thesis “Lyra Players of Pontus Born Before 1920” (I. Tsanasidis, 2019)

Δισκογραφίες - Ηχογραφήσεις

 ΑΣ ΣΗΝ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΝ ΣΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΝ (2010)
 Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΡΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΠΟΝΤΟΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ (2009)
 ΕΤΑΙΡΟΝ ΚΙ Η ΛΥΓΕΡΗ - ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (1998)