Πληροφορίες

Ιδιότητα: Αφήγηση, Ηθοποιός
Καταγωγή: Μαγικό Ξάνθης
Ημ/νία γέννησης: 10-10-1933
Πόλη διαμονής: Αθήνα
Χώρα διαμονής: Ελλάδα
Playlist Radio Trapezounta: https://www.youtube.com/playlist?list=PLMDnuMtnrWGBuHd53WhljxMkEuX6baPJp

Βιογραφικό

Ο Λάζος Τερζάς, κατά κόσμον Λάζαρος Τερζανίδης, γεννήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 1933 στο Μαγικό Ξάνθης, από Πόντιους γονείς. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον βαθιά συνδεδεμένο με τη γη, την παράδοση και τις αξίες του ποντιακού ελληνισμού. Από την οικογένειά του διδάχθηκε την αγάπη για τη Θράκη και την Ελλάδα, αλλά και τον σεβασμό για τη γη και τον μόχθο των ανθρώπων της.

Αποφοίτησε από την επταετούς φοίτησης Εκκλησιαστική Σχολή Ξάνθης και στη συνέχεια ακολούθησε σπουδές δραματικής τέχνης στη Δραματική Σχολή Κωστή Μιχαηλίδη – Μαίρης Αρώνη. Τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα στο θέατρο πραγματοποιήθηκαν στον θίασο του Κώστα Μουσούρη, ενώ στην πορεία συνεργάστηκε με ορισμένους από τους σημαντικότερους θιάσους και καλλιτέχνες της αθηναϊκής θεατρικής σκηνής, μεταξύ των οποίων οι Καρέζη – Καζάκος, Γαληνέα – Αλεξανδράκης, Βαλάκου, Κατράκης και Ηλιόπουλος – Φωτόπουλος. Το 2000 συνεργάστηκε επίσης με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

Παρά την επιτυχημένη επαγγελματική του πορεία, ο Λάζος Τερζάς αναζητούσε διαρκώς νέους τρόπους θεατρικής έκφρασης. Συχνά απομακρυνόταν από την ασφάλεια του καθιερωμένου επαγγελματικού θεάτρου, συνεργαζόταν με νέους ηθοποιούς και συμμετείχε στη δημιουργία θεατρικών σχημάτων που επιδίωκαν ένα αυθεντικό και λαϊκό θέατρο. Ανάμεσά τους υπήρξαν το «Κυκλικό Θέατρο», η «Ελεύθερη Σκηνή», το «Θέατρο Ν. Ιωνίας», η «Νέα Πορεία» και το «Λαϊκό Πειραματικό Θέατρο».

Παράλληλα, συμμετείχε σε πολλές κινηματογραφικές παραγωγές, όμως η τηλεόραση ήταν εκείνη που τον έκανε ευρύτερα γνωστό στο ελληνικό κοινό. Ιδιαίτερα σημαντικές υπήρξαν οι ερμηνείες του ως Μηνάς στους «Εμπόρους των Εθνών» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και ως Γύφτος στη «Γυφτοπούλα» του ίδιου συγγραφέα. Ακολούθησαν συμμετοχές σε σημαντικές τηλεοπτικές παραγωγές, όπως «Η μάχη των πελαργών», «Ετυμηγορία», «Δρόμος», «Λαυρεωτικά», «Τερπετέρης» του Αργύρη Εφταλιώτη, «Όταν ήμουν δάσκαλος» του Ιωάννη Κονδυλάκη και «Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα» του Κωνσταντίνου Θεοτόκη.

Καθοριστικό σταθμό στην καλλιτεχνική και πολιτιστική του πορεία αποτέλεσε ο Σεπτέμβριος του 1980. Ενώ βρισκόταν σε περίοδο συνεχούς καλλιτεχνικής ανόδου, επέλεξε να ακολουθήσει έναν διαφορετικό δρόμο, ιδρύοντας το Κέντρο Ποντιακού Θεάτρου και Τεχνών «Νέα Ποντιακή Σκηνή». Μέσα από αυτή την πρωτοβουλία επιχείρησε να ανανεώσει και να αναβαθμίσει το ήδη υπάρχον ερασιτεχνικό ποντιακό θέατρο, συνδέοντας την επαγγελματική θεατρική εμπειρία με τη γλώσσα, την ιστορία και τις παραδόσεις του Πόντου.

Στο πλαίσιο της «Νέας Ποντιακής Σκηνής» παρουσίασε έργα όπως ο «Λαζάραγας» ή «Τα σκοτάδια», καθώς και το παραδοσιακό δρώμενο των «Μωμόγερων». Ανέβασε επίσης το έργο «Οι τελευταίοι» του Πόλυ Χάιτα, με θέμα τους αγώνες και τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο του κατέχουν οι μεταφράσεις και θεατρικές προσεγγίσεις έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στην ποντιακή διάλεκτο. Η παρουσίαση της «Ειρήνης» του Αριστοφάνη στην ποντιακή γνώρισε ιδιαίτερη απήχηση, ενώ ακολούθησε και η «Λυσιστράτη». Μέσα από αυτές τις παραστάσεις ανέδειξε τη ζωντάνια, τον πλούτο και τις εκφραστικές δυνατότητες της ποντιακής διαλέκτου, χρησιμοποιώντας την ως γλώσσα θεατρικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Το καλοκαίρι του 1995, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών στο Θέατρο Λυκαβηττού, παρουσίασε τη «Δημώδη Ακριτική Ποίηση του Πόντου», με κεντρικό άξονα το έπος «Ο Βασίλειον ο Διγενής Ακρίτας», φέρνοντας στο προσκήνιο μία ακόμη σημαντική πτυχή της ποντιακής λαϊκής και λογοτεχνικής παράδοσης.

Ο ίδιος ασχολήθηκε και με τη συγγραφή. Έγραψε, μεταξύ άλλων, το θεατρικό έργο «Γάμπρε, φούστορον τρως;», το οποίο παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία από τους «Ακρίτες του Πόντου» Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης.

Η προσφορά του στον ποντιακό πολιτισμό δεν περιορίστηκε στη θεατρική σκηνή. Μέσα από διαλέξεις, παρουσιάσεις και εκατοντάδες πολιτιστικές εκδηλώσεις ποντιακών σωματείων, ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Συμμετείχε σε εκδηλώσεις στη Γερμανία, στο Στρασβούργο και τις Βρυξέλλες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στον Καναδά, την Αυστραλία, την Κύπρο, τη Μόσχα, το Γκελεντζίκ της Μαύρης Θάλασσας, την Τραπεζούντα, το Μπατούμ και την Τιφλίδα.

Η πολύχρονη πορεία του Λάζου Τερζά χαρακτηρίζεται από τη συνάντηση της επαγγελματικής θεατρικής τέχνης με την ποντιακή πολιτιστική κληρονομιά. Ως ηθοποιός, θεατράνθρωπος, συγγραφέας και άνθρωπος του πολιτισμού, αφιέρωσε σημαντικό μέρος της ζωής και του έργου του στην ανάδειξη της ποντιακής διαλέκτου, του θεάτρου, της ιστορίας και των παραδόσεων του Πόντου, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση και μετάδοσή τους στις επόμενες γενιές.

---

Lazos Terzas, born Lazaros Terzanidis, was born on October 10, 1933, in Magiko, Xanthi, Greece, to Pontian Greek parents. He grew up in an environment deeply connected to the land, tradition, and values of Pontian Hellenism. From his family, he learned to love Thrace and Greece and developed a profound respect for the land and the people who worked it.

He graduated from the seven-year Ecclesiastical School of Xanthi and subsequently pursued studies in dramatic arts at the Kostis Michailidis – Mary Aroni School of Drama. He began his professional theatrical career with the company of Kostas Mousouris and later collaborated with some of the most prominent theatrical companies and performers in Athens, including Karezi – Kazakos, Galinea – Alexandrakis, Valakou, Katrakis, and Iliopoulos – Fotopoulos. In 2000, he also collaborated with the National Theatre of Northern Greece.

Despite his successful professional career, Terzas continually sought new forms of theatrical expression. He often stepped away from the security of established professional theater to collaborate with younger actors and participate in the creation of theatrical companies dedicated to developing an authentic, popular form of theater. Among these were “Kykliko Theatro,” “Eleftheri Skini,” “Theatro Neas Ionias,” “Nea Poreia,” and “Laiko Peiramatiko Theatro.”

Terzas also appeared in numerous film productions, although it was television that brought him wider recognition among Greek audiences. Particularly notable were his performances as Minas in Alexandros Papadiamantis’ "The Merchants of Nations" and as the Gypsy in "The Gypsy Girl", also based on a work by Papadiamantis. He subsequently appeared in a number of significant Greek television productions, including "The Battle of the Storks", "Verdict", "The Road", "Lavreotika", Argyris Eftaliotis’ "Terpeteris", Ioannis Kondylakis’ "When I Was a Teacher", and Konstantinos Theotokis’ The Life and Death of Karavelas".

A defining moment in his artistic and cultural journey came in September 1980. At a time when his professional career was steadily advancing, Terzas chose to follow a different path and founded the Center for Pontian Theater and Arts “New Pontian Stage” (Nea Pontiaki Skini). Through this initiative, he sought to renew and elevate the existing tradition of amateur Pontian theater by combining his professional theatrical experience with the language, history, and traditions of Pontos.

Through the New Pontian Stage, he presented works such as "Lazaragas", also known as "The Darkness", as well as the traditional Pontian folk performance of the "Momogeroi". He also staged Poly Haitas’ "The Last Ones", a work addressing the struggles and displacement of the Greeks of Pontos.

An especially important aspect of Terzas’ work was his translation and theatrical adaptation of works from ancient Greek literature into the Pontian dialect. His Pontian-language production of Aristophanes’ "Peace" received considerable acclaim and was followed by "Lysistrata", also presented in Pontian. Through these productions, he demonstrated the vitality, richness, and expressive possibilities of the Pontian dialect, establishing it as a powerful language for theatrical and artistic creation.

In the summer of 1995, as part of the Athens Festival at the Lycabettus Theatre, Terzas presented The Folk Akritic Poetry of Pontus, centered on the epic of "Vasileion Digenis Akritas". The production brought further attention to an important aspect of the folk and literary heritage of Pontos.

Terzas was also active as a playwright. Among his works was "Gambre, foustoron tros?", which was staged with great success by the “Akrites tou Pontou” association of Stavroupolis, Thessaloniki.

His contribution to Pontian culture extended far beyond the theatrical stage. Through lectures, presentations, and hundreds of cultural events organized by Pontian associations, he maintained an extensive presence both in Greece and internationally. He participated in events in Germany, Strasbourg and Brussels at the European Parliament, Canada, Australia, Cyprus, Moscow, Gelendzhik on the Black Sea, Trebizond, Batumi, and Tbilisi.

The long career of Lazos Terzas was distinguished by his ability to bring together professional theatrical art and the cultural heritage of Pontos. As an actor, theater practitioner, playwright, and cultural advocate, he devoted a significant part of his life and work to promoting the Pontian dialect, theater, history, and traditions, making an important contribution to their preservation and transmission to future generations.

From the webpage www.tilestwra.com

Δισκογραφίες - Ηχογραφήσεις

 ΕΥΞΕΙΝΕΙΑ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ (2006)
 ΕΒΡΟΥΛΤΣΑΝΕ ΤΑ ΜΕΡΙΑ ΜΟΥΝ (2006)
 ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΤΣΙΜΕΝΛΙ (2006) (2006)
 ΑΥΔΕΣ ΠΟΝΤΟΥ (2003)
 Α’ΕΡΤΣ (1996)
 ΑΡΟΘΥΜΩ ΚΑΙ ΤΡΑΓΩΔΩ (1995)
 ΡΕΣΙΤΑΛ ΛΥΡΑΣ 2988 (1988)