Πληροφορίες

Ιδιότητα: Λύρα, Στιχουργός, Τραγούδι
Καταγωγή: Τραπεζούντα, Βλαδικαυκάς
Ημ/νία γέννησης: 1920
Ημ/νία θανάτου: 14-05-2002
Πόλη διαμονής: Αθήνα
Χώρα διαμονής: Ελλάδα

Βιογραφικό

Ο Ζώρας (Γεώργιος) Μελισσανίδης γεννήθηκε το 1920 στο Βλαδικαυκάς του Καυκάσου, μέσα σε ένα στρατόπεδο του τσαρικού στρατού, όπου η οικογένειά του ζούσε ως πρόσφυγες. Οι ρίζες του βρίσκονταν στην Τραπεζούντα του Πόντου και η οικογένεια Μελισσανίδη γνώρισε έναν μακρύ και επώδυνο ξεριζωμό, καθώς εκδιώχθηκε τέσσερις φορές πριν καταφέρει να φτάσει στην Ελλάδα το 1937: το 1850 από την Τραπεζούντα στο Λερί της Χαλδίας, το 1895 από το Λερί στο Καρς, το 1918 από το Καρς στον Καύκασο και, τελικά, από εκεί στην Ελλάδα.

Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από σκληρές συνθήκες ζωής και από τη γενικότερη ανασφάλεια που επικρατούσε λόγω της Μπολσεβικικής Επανάστασης. Ανήσυχο και τολμηρό πνεύμα, ήρθε νωρίς σε επαφή με την ποντιακή λύρα — δώρο ενός θείου του — και σύντομα άρχισε να παίζει σε γάμους και βαπτίσεις, αποκτώντας τα πρώτα του χρήματα. Παράλληλα, σε ηλικία μόλις δεκαέξι ετών, τόλμησε κάτι πρωτοφανές για Έλληνα της εποχής του: απέκτησε άδεια οδήγησης φορτηγού αυτοκινήτου.

Το 1937 η οικογένεια εγκατέλειψε το Βλαδικαυκάς και, μέσω Οδησσού, έφτασε ατμοπλοϊκώς στον Πειραιά. Ακολούθησαν σύντομες εγκαταστάσεις στη Χαλκίδα και την Κατερίνη, μέχρι που η πείνα της Κατοχής τους οδήγησε στη Φλώρινα. Εκεί ο Ζώρας εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση κατά των Γερμανών κατακτητών. Συνελήφθη, αφέθηκε ελεύθερος και συνέχισε τη δράση του, για την οποία τιμήθηκε αργότερα από την ελληνική πολιτεία με αναμνηστικό δίπλωμα και μετάλλιο.

Μετά την Απελευθέρωση, όμως, ως πολιτικά στιγματισμένος κομμουνιστής, γνώρισε τη φυλακή και την εξορία στην Τρίπολη. Παρ’ όλες τις διώξεις, δεν έχασε ποτέ το χιούμορ, την τόλμη και τη βαθιά αγάπη του για τον άνθρωπο και την παράδοση.

Στην Κοκκινιά, η σχολή οδηγών του Ζώρα Μελισσανίδη ήταν γνωστή σε όλους. Εκεί γνώρισε και τον μεγάλο έρωτα της ζωής του, τη Βέρα, με την οποία απέκτησαν τρία παιδιά: τον Δημήτρη, την Όλγα και τον Ιάκωβο.

Η προσφορά του στον ποντιακό ελληνισμό υπήρξε ανεκτίμητη. Για την ανέγερση και ολοκλήρωση του Πνευματικού Κέντρου της Ένωσης Ποντίων Νίκαιας δεν αρκέστηκε μόνο στη χρηματική του συνδρομή. Σε επίσκεψη της βασίλισσας Φρειδερίκης στη Νίκαια, γονάτισε μπροστά της με τη λύρα και άρχισε να παίζει ποντιακούς σκοπούς, ενώ εκείνη χόρευε. Όταν του ζήτησε να εκφράσει την επιθυμία του, απάντησε απλά: να χτιστεί και να ολοκληρωθεί η Ποντιακή Στέγη. Την επόμενη ημέρα, χάρη στην τόλμη του, στάλθηκε δωρεά ενός εκατομμυρίου δραχμών και το όνειρο των Ποντίων της Κοκκινιάς έγινε πραγματικότητα.

Μετά τον θάνατο της Βέρας, πούλησε το σπίτι τους και διέθεσε τα χρήματα για την ανέγερση ξενώνα στην Παναγία Σουμελά, στη μνήμη της. Παρά τις αντιρρήσεις της μονής, επέμεινε μέχρι να υλοποιηθεί το όραμά του. Τα καλοκαίρια τα περνούσε στις πλαγιές του Βερμίου, στον ξενώνα που έχτισε, και τα απογεύματα περιόδευε στα ποντιακά χωριά της Μακεδονίας, συμμετέχοντας σε παρακάθια, γνωρίζοντας καλλιτέχνες και απλούς ανθρώπους και δημιουργώντας δεσμούς ζωής.

Η ζωή του Ζώρα Μελισσανίδη ήταν άρρηκτα δεμένη με τη φιλανθρωπία και τη στήριξη πολιτιστικών σωματείων. Δεκάδες ποντιακοί σύλλογοι και ιδρύματα ενισχύθηκαν οικονομικά από τον ίδιο — συχνά με χρήματα που, όπως έλεγε αστειευόμενος, δανειζόταν από τον γιο του Δημήτρη. Τα Χριστούγεννα και το Πάσχα βοηθούσε διακριτικά φτωχές οικογένειες, αφήνοντας τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης μέσα στη νύχτα, χωρίς να θέλει ποτέ να φανερωθεί.

Έφυγε από τη ζωή στις 14 Μαΐου 2002, στα σκαλιά του Ασκληπιείου Βούλας, πηγαίνοντας να συναντήσει τον φίλο του γιατρό Βαγγέλη Ασλανίδη. Στην κηδεία του παρευρέθηκαν χιλιάδες άνθρωποι. Περίπου εκατό λυράρηδες και τραγουδιστές τον συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία, τραγουδώντας το «Αητέντς επαραπέτανεν» και το «Μά την Παναΐαν λέγω», με στίχους που είχε συνδημιουργήσει ο ίδιος με τον Γιώργο Δημητριάδη.

Στη μνήμη του, τα παιδιά του έχτισαν το Μελισσανίδειο Μέλαθρο στο Βέρμιο, ένα έργο μεγάλης συμβολικής και πολιτιστικής αξίας, κόστους άνω των πέντε εκατομμυρίων ευρώ, τα θεμέλια του οποίου είχε θέσει ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χριστόδουλος.

---

Zoras (Georgios) Melissanidis was born in 1920 in Vladikavkaz, in the Caucasus, inside a camp of the Tsarist army where his family lived as refugees. His roots traced back to Trebizond in Pontus, and the Melissanidis family endured a long and painful journey of displacement, being uprooted four times before finally reaching Greece in 1937: in 1850 from Trebizond to Leri in Chaldia, in 1895 from Leri to Kars, in 1918 from Kars to the Caucasus, and ultimately from there to Greece.

His childhood unfolded under harsh living conditions and constant instability caused by the Bolshevik Revolution. Restless and daring by nature, he was introduced at an early age to the Pontian lyra—a gift from an uncle—and soon began playing at weddings and baptisms, earning his first income. At the same time, at just sixteen years old, he accomplished something almost unheard of for a Greek of that era: he obtained a license to drive a truck.

In 1937, the family left Vladikavkaz and, via Odessa, reached Greece by steamship, arriving at the port of Piraeus. After brief stays in Chalkida and Katerini, the famine of the German Occupation forced them to settle in Florina. There, Zoras joined the Greek National Resistance against the German occupiers. He was arrested, later released, and continued his activities, for which he was eventually honored by the Greek state with a commemorative diploma and medal.

After Liberation, however, he faced imprisonment and exile in Tripoli due to his political persecution as a communist. Despite these hardships, he never lost his humor, courage, or deep love for people and tradition.

In Kokkinia, Zoras Melissanidis was widely known for his driving school. During that period, he met the great love of his life, Vera, with whom he had three children: Dimitris, Olga, and Iakovos.

His contribution to Pontian Hellenism was profound. For the construction and completion of the Pontian Cultural Center of Nikaia, he offered not only financial support but also an act of extraordinary boldness. During a visit by Queen Frederica to Nikaia, he knelt before her with his lyra and began playing Pontian melodies as she danced. When she asked him to state his wish, he simply requested that the Pontian Center be built and completed. The following day, thanks to his daring, a donation of one million drachmas was sent, turning the dream of the Pontians of Kokkinia into reality.

After the death of his wife Vera, he sold their home and donated the proceeds for the construction of a guesthouse at Panagia Soumela in her memory. Despite objections from the monastery, he persisted until his vision was fulfilled. He spent his summers on the slopes of Mount Vermio at the guesthouse he built, and in the afternoons he visited Pontian villages throughout Macedonia, participating in gatherings, meeting artists and ordinary people, and forging lifelong friendships.

Zoras Melissanidis’s life was inseparably linked with charity and the financial support of cultural associations dedicated to preserving tradition. Dozens of Pontian organizations and institutions benefited from his generosity—often with money he jokingly said he borrowed from his son Dimitris. At Christmas and Easter, he discreetly helped poor families, leaving bags of food and basic necessities under the cover of night, never seeking recognition.

He passed away on May 14, 2002, on the steps of the Asklipieio Hospital in Voula, while on his way to visit his friend, physician Vangelis Aslanidis. Thousands attended his funeral. Nearly one hundred lyra players and singers accompanied him to his final resting place, performing traditional laments, including songs whose lyrics he had co-written with Giorgos Dimitriadis.

In his memory, his children built the Melissanideio Melathron on Mount Vermio, a landmark of cultural and symbolic significance, costing over five million euros, whose foundation stone had been laid by the late Archbishop of Athens and All Greece, Christodoulos.

Πηγή: pontosnews.gr

Δισκογραφίες - Ηχογραφήσεις

 Ο ΖΩΡΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (2025)
 Α’ΕΡΤΣ (1996)