ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ - ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 1930 | Δισκογραφίες CD - The Pontians

Δισκογραφίες CD → ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ - ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ ΤΟΥ 1930

Πληροφορίες

Εταιρία: Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ
Ετικέτα: Μ.Λ.Α. CD 12
Χώρα: Ελλάδα
Έτος: 2002

Καλλιτέχνες

ΙΩΣΗΦΙΔΟΥ ΞΑΝΘΙΠΠΗ , ΚΟΡΣΑΒΙΔΟΥ ΑΘΗΝΑ , ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ , ΜΥΣΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ, ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ , ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΤΙΦΤΙΚΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΥΦΑΝΤΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΧΑΛΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΧΑΛΥΒΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ, ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

Τραγούδια

01.  ΣΕΡΑΝΤΑ ΜΗΛΑ ΚΟΚΚΙΝΑ - ΛΑΖΙΚΟΝ (Οργανικό) (02:52)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Ομάλ του Μουζαράτ (χωριό στον Καύκασο) και Λάζικον. Η "Σέρα" λέγεται και "Λάζικον". Κατά τον Χαραλαμπίδη χορευόταν από άνδρες (3 έως 10) αλλά χωρίς μαχαίρια.

02.  Τ' ΟΣΠΙΤΟΠΟ Σ' ΠΟΛΛΑ ΜΙΚΡΟΝ (01:07)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Νυφιάτικον "αχπαστικόν". Ο όρος αχπαστικόν προέρχεται από το ρήμα "αχπάσκουμαι" που σημαίνει ξεκινώ προς αναχώρηση. Έτσι, "αχπαστικόν" χαρακτηρίζεται κάθε άσμα που τραγουδιέται σε τέτοια περίσταση. Εδώ λέγεται από την παρέα του γαμπρού που πάει στο σπίτι της νύφης. Εκεί οι καλεσμένοι και των δύο πλευρών συναντιούνται και ολόκληρη η γαμήλια πομπή ξεκινάει για την εκκλησία.

03.  ΜΑΝΑ Σ(Ο)' ΕΚΟΙΜΝΕ ΤΑ ΤΟΠΙΑ (03:04)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Τραγούδι της ξενιτιάς.

04.  ΑΝ ΑΠΟΘΑΝΩ, ΝΕ ΜΑΝΑ (Ομάλ) (03:05)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης

05.  ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ ΕΠΕΤΑΝΕΝ (Τικ) (01:30)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης

06.  ΓΙΑ Τ' ΕΣΕΝΑΝ, ΑΡΜΕΝ' ΚΟΥΤΑΒ' (Διπλόν ομάλ) (01:47)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Η προσφώνηση "Αρμέν' κουτάβ'" είναι συγχρόνως χαϊδευτική και επιτιμητική. Γενικά, το επίθετο Αρμέν'ς χρησιμοποιείται πολύ συχνά στα ποντιακά δίστιχα, για να δηλώσει συμπεριφορά που απέχει από το κανονικό. Συχνά μια όμορφη κοπέλα παρομοιάζεται με Αρμέν(ισ)σα Πανα(γ)ΐα.

07.  ΚΑΛΑΝΤΑΡΤΣ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑΝ (01:07)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Σκωπτικό τραγούδι για τους μήνες. Τα ονόματα των μηνών στα ποντιακά ξεκινώντας από τον Γενάρη είναι: Καλαντάρτς, Κούντουρον, Μαρτς, Απρίλτς, Καλομηνάς, Κερασινός, Χορτοθέρτς, Αύγουστον, Σταυρίτες, Τρυγομηνάς, Αεργίτες, Χριστιανάρτς

08.  ΜΗΤΕΡΙΤΣΑ (00:48)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Κατά την Κορσαβίδου, στις διασκεδάσεις των Ποντίων πρώτα χορεύεται το "ομάλ", μετά το "λαγγευτό", ύστερα η "τρυγόνα", ύστερα το "εμπρ'οπίς" (ή "εξ απέσ'"), ύστερα η "μητερίτσα" και τελευταία το "κοτσαγγέλι". Η μητερίτσα είναι χορός με παιγνιώδη χαρακτήρα που τον χόρευαν νέοι και νέες κυρίως στα σπίτια των αστών στην Τραπεζούντα. Έτσι εξηγούνται τα νεοελληνικά λόγια (π.χ. "αγαπητικιά" είναι μία λέξη άγνωστη στους Ποντίους των αγροτικών περιοχών) αλλά και το πειραχτικό και ιδιαίτερα τολμηρό ύφος που διακρίνουμε.

09.  ΤΟ ΜΑΝΑΣΤΗΡΙ ΛΟΥΤΡΟΥΓΑ (02:33)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Το παραπάνω τραγούδι έγινε από έναν εξόριστο από το Χαμψίκιοϊ Ματσούκας. Ξέφυγε από το Ερζερούμε και ήρθε στην Κρώμνη καταδιωγμένος. Πήγε στο χωριό να βρει τους δικούς του, αλλά δεν βρήκε κανέναν. Τους είχαν διώξει οι Τούρκοι. Τότε έκαμε το παραπάνω τραγούδι που το τραγουδούσαν όλοι εκεί, πριν τους διώξουν κι αυτούς ύστερα από ένα χρόνο.

10.  Η ΛΕΜΟΝΑ (ΣΙΤ' ΕΠΕΓΝΑ ΟΜΑΛΙΑ) (Ομάλ) (01:30)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου

11.  Ο ΗΛΕΝ ΠΑΕΙ ΣΗ ΜΑΝΑΝ ΑΤ' (Ομάλ) (02:00)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου

12.  ΠΙΠΙΛΟΜΑΤΑΙΝΑ (03:24)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νίκος Χαλυβόπουλος

13.  ΘΥΜΙΣΜΑΝ (03:27)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νίκος Χαλυβόπουλος. Γαμήλιος χόρος. Κατά τον Χαλυβόπουλο "την επομένην του γάμου εγίνετο ο αποχωρισμός των γονέων και συγγενών της νύφης. Εγίνετο χορός, εις τον οποίον ελάμβανον μέρος 7 ζεύγη μονοστέφανα (πρώτου γάμου) χωριστά το ζεύγος του γαμπρού και της νύφης. Προ του γαμπρού προηγείτο ο κουμπάρος, μαζί με την νύφη η κουμπάρα, δηλ. κουμπάρος, γαμπρός, νύφη, κουμπάρα. Αλλάζει ο σκοπός του χορού, ενώνεται ο κουμπάρος με την κουμπάρα και γίνονται τα ζεύγη 9. Εις παλαιοτέρους χρόνους όταν άρχιζε ο χορός. ο παπάς θυμίαζε τον κύκλο του χορού εξ' ου τ' όνομα του χορού θύμισμαν"

14.  ΘΑΡΡΕΙΣ ΜΩΡΟΝ ΠΑΙΔΙΝ ΕΙΣΑΙ (Τικ) (03:24)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νίκος Χαλυβόπουλος

15.  ΠΑΡΕΒΓΑΛΜΑΝ (03:26)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νίκος Χαλυβόπουλος. Τραγούδι της ξενιτιάς. Κατά τον Χαλυβόπουλο το τραγούδι αυτό λεγόταν "στο όριο, στην άκρη του χωριού όπου μαζεύονταν όλοι οι συγχωριανοί και ξεπροβόδιζαν όσους έφευγαν για την ξενιτιά".

16.  ΜΟΙΡΟΛΟΪ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ (ΛΑΜΠΑΔΑ Μ' ΒΖΗΣΜΕΝΟΝ) (03:22)
Συντελεστές: Τραγούδι: Νίκος Χαλυβόπουλος. Ο Χαλυβόπουλος εδώ τραγουδάει ένα γυναικείο μοιρολόι στο οποίο μία μητέρα θρηνεί το γιο της, προσθέτοντας πως καλύτερα να είχε πεθάνει ο άντρας της. Οι γυναίκες που της παραστέκονται την επιπλήττουν. Και σε απάντηση η πενθούσα καταλήγει ότι όλη μέρα θα κλαίει στο μνήμα του γιου της και θ' αμελεί τον άντρα της. Ο χαμός του παιδιού της την κάνει να νιώθει ορφανή. Τα λόγια απαγγέλονται με τρεις τρόπους: α) εκφωνητικά, β) μιλητά γ) τραγουδιστά

17.  ΧΟΡΟΣ ΣΕΡΑ (02:34)
Συντελεστές: Λύρα: Νίκος Χαλυβόπουλος. Εδώ ακούγεται μόνο το γρήγορο μέρος της "Σέρας".

18.  ΑΣ ΛΕΓΩ ΣΑΣ ΝΤ' ΕΠΕΝΤΕΣΑ (Μοιρολόι) (03:06)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου

19.  ΚΟΡΤΣΟΠΟΝ ΛΑΛ' ΜΕ (03:28)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου, Λύρα: Γιάννης Ορφανίδης. Τραγούδι που λεγόταν (ίσως και να χορευόταν) κατά την διάρκεια οδοιποριών.

20.  ΑΠΟΨ' ΕΙΔΑ 'ΝΑΝ ΟΡΟΜΑΝ (Διπάτ) (03:37)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου, Λύρα: Γιάννης Ορφανίδης

21.  ΣΑΝΤΑΣ ΧΟΡΟΣ (Τικ) (03:24)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου, Λύρα: Γιάννης Ορφανίδης (πιθανόν). Εδώ η Ιωσηφίδου τραγουδάει δύο τραγούδια τον "Φουκαρά" και την "Αντάρα" πάνω στον ίδιο σκοπό. Αμφότερα τα τραγούδια αναφέρονται στον Β' Τόμο της "Ιστορίας και Λαογραφίας της Σάντας" του Στάθη Αθανασιάδη (Γεροστάθη) ως καταγραφές δημοσιευθείσες στην ποιητική συλλογή του καθηγητή Φίλιππου Χειμωνίδη και του Ευστάθιου Μουρατχανίδη το 1901.

22.  Ο ΜΟΝΟΓΙΑΝΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΛΥΚΑΝΘΡΩΠΟΝ (Διπάτ) (03:12)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νικόλαος Τιφτικίδης

23.  ΤΗΣ ΤΡΙΧΑΣ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙΝ (Διπάτ) (03:18)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νικόλαος Τιφτικίδης

24.  ΕΓΩ ΤΗΝ ΚΟΡ' 'ΚΙ ΘΑΦΤ' ΑΤΕΝ (Διπάτ) (03:15)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νικόλαος Τιφτικίδης

25.  ΕΝΑΝ ΑΣΤΡΟΝ ΕΞΕΒΕΝ (Διπάτ) (01:39)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Νικόλαος Τιφτικίδης

26.  ΟΡΓΑΝΙΚΟ (ΑΣΚΙ-ΣΚΟΠΟΣ) (01:50)
Συντελεστές: Αγγείον: Γεώργιος Παρασκευόπουλος

27.  Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ (01:22)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ευστάθιος Μιχαηλίδης.Ο Αλέξιος ήταν γιος του Ευφημιανού και της Αγλαΐας. Έζησε επί Θεοδοσίου του Μεγάλου (379-395). Εγκατέλειψε τα εγκόσμια λίγο μετά το γάμο του. Μόνασε 18 χρονών στην Έδεσσα Μεσοποταμίας. Θέλοντας όμως μετά να ταξιδέψει με πλοίο στην Ταρσό της Κιλικίας, από μια θύελλα βρέθηκε στην Ρώμη, όπου πέθανε έχοντας ζήσει σαν ζητιάνος. Το λείψανό του αναγνωρίστηκε από τον Ονώριο (384-423) και θάφτηκε στο ναό των Πέτρου και Παύλου. Στη Γαλλία υπάρχει το λεγόμενο έπος του Αγίου Αλεξίου (Vie de St. Alexis) που είναι παλιότερο από το τραγούδι του Ρολάνδου (12ος αιώνας). Στον Πόντο και στην Καππαδοκία, η Μεγάλη Σαρακοστή ήταν περίοδος αυστηρότατης νηστείας και προσευχής, κατά την οποία δεν γίνονταν γιορτές και γλέντια, ούτε τραγουδούσαν και χόρευαν. Τραγουδούσαν όμως διάφορα τραγούδια Αγίων σε τούρκικη γλώσσα, φερμένα κυρίως από την περιοχή της Καισάρειας. Αυτά τα ποιήματα, από τα οποία γνωστότερα είναι: της Αγίας Αικατερίνης, της θυσίας του Αβραάμ, της πώλησης του Ιωσήφ, του Αλεξίου του ανθρώπου του Θεού κ.α. Κυκλοφορούσαν σε φυλλάδια στα Καραμανλίδικα και αποτελούσαν κοινό ανάγνωσμα σε αρκετές περιοχές της Καππαδοκίας και του Πόντου. Το παρόν τραγούδι αποτελεί απόσπασμα του κανονικού και χρησιμοποιεί μελωδία που θυμίζει στο ύφος τα μεσαιωνικά τραγούδια των Τροβαδούρων και Τρουβέρων.

28.  Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ (01:02)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ευστάθιος Μιχαηλίδης. Τραγούδι που ανήκει στην ίδια κατηγορία με το προηγούμενο [Η ιστορία του Αλέξιου] ως προς το κείμενο. Αλλά η μελωδία διαφέρει δομικά καθώς αναπτύσσεται σαν ένα ελεύθερο ρετσιτατίβο, χωρίς διαίρεση σε στροφές.

29.  ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΥΕΜΕΝΗΣ (03:01)
Συντελεστές: Τραγούδι/Γαβάλ: Ευστάθιος Μιχαηλίδης. Γύρω από τις οθωμανικές "εκστρατείες της Υεμένης", οι οποίες είχαν πολλά θύματα, αναπτύχθηκε μια ολόκληρη παράδοση λαϊκών τραγουδιών θρηνητικού περιεχομένου, που είναι πολύ δημοφιλή ακόμη και σήμερα σε ολόκληρη την Τουρκία. Στις εκστρατείες αυτές συμμετείχαν και οι χριστιανοί υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

30.  ΣΗΝ ΣΑΝΤΑΝ ΜΙΑ ΦΟΡΑ (01:29)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Διπλόν ομάλ.

31.  ΕΝΑΝ ΗΜΕΡΑΝ ΕΧΠΑΣΤΑ (01:49)
Συντελεστές: Τραγούδι - Λύρα: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Ομάλ.

32.  ΜΕΝΤΣΟΝ ΚΙ ΕΠΑΡ' ΜΕ ΚΟΡΤΣΟΠΟΝ (02:55)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Κατά την εκτίμησή μας (των παραγωγών) εκτός από το πρώτο δίστιχο που είναι παλαιότατο παραδοσιακό, το υπόλοιπο τραγούδι είναι εξ' ολοκλήρου σχεδόν προϊόν αυτοσχεδιασμού. Αυτό άλλωστε δηλώνουν και ορισμένες παρουσιαζόμενες στιχουργικές ατέλειες.

33.  ΝΑ ΣΑΝ ΠΟΥ ΣΟΥΜΑΔΕΥΚΕΤΑΙ (01:25)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Αν και κυρίως επιτραπέζιο, χορεύεται και σε ρυθμό "εμπροπίσ'" όπως λέγεται αλλιώς το "ομάλ Κερασούντας". Ο Χαραλαμπίδης χρησιμοποιεί για τα επιτραπέζια τον όρο "στα καθούμενα".

34.  ΣΑ ΒΑΣΙΛΙΑΚΑ ΤΑ ΣΤΡΑΤΑΣ (01:52)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Επιτραπέζιο

35.  ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΕΝΝΑΤΑΙ (02:53)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Μία εκδοχή από τα ποντιακά κάλαντα των Χριστουγέννων

36.  ΑΕ-ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΡΧΕΤΑΙ (03:21)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Η ευχή "Κάλαντα και καλούς καιρούς" (και όχι "καιροί" που λέει ο τραγουδιστής εδώ) είναι τυπική των Καλάντων του Δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων που σήμαινε να πάει καλά η χρονιά.

37.  Ν' ΑΗΛΙ ΕΜΕΝ' (03:18)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Γιάννης Χαραλαμπίδης. Μοιρολόι.

38.  ΤΟΥ ΗΛ’ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟΝ (01:27)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Διπάτ.

39.  ΑΣ ΕΜΟΥΝ ΠΑΛΛΙΚΑΡΙ ΔΩΔΕΚΑ ΧΡΟΝΩΝ (01:28)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Κοτσαγγέλ.

40.  ΚΟΥΡΠΑΝ Σ' ΕΣΕΝ ΜΕΪΡΑΜ ΑΝΑ Μ' (01:29)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Ομάλ.

41.  ΣΟ ΤΣΙΜΕΝΟΠΟΝ ΚΑΘΟΥΝΤΑΝ (03:12)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Διπάτ.

42.  ΣΗΜΕΡΟΝ ΚΥΡΙΑΚΗ (00:34)
Συντελεστές: Τραγούδι: Αθηνά Κορσαβίδου. Τικ.

43.  ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΜΟΥΑΤΖΙΡΙΚΟ (03:22)
Συντελεστές: Λύρα/Τραγούδι: Νίκος Χαλυβόπουλος. Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Απρίλιο του 1916 η Τραπεζούντα καταλήφθηκε από τους Ρώσους. Τότε πολλοί Τούρκοι, προβλέποντας ότι οι Αρμένιοι που υπηρετούσαν στον ρωσικό στρατό θα τους ανταπέδιδαν το κακό που τους είχαν κάνει αυτοί νωρίτερα, εγκατέλειψαν τις εστίες τους και ανέθεσαν στον Μητροπολίτη Χρύσανθο να προστατέψει τις περιουσίες τους και τους ομοεθνείς τους που δε θέλησαν να φύγουν. Λίγο αργότερα κυκλοφόρησε από τους πρόσφυγες αυτό το τραγούδι που μιλάει για τα βάσανά τους και την εμπιστοσύνη τους στον Χρύσανθο που μεριμνούσε για το καλό τους. Οι Τούρκοι επέστρεψαν στην Τραπεζούντα τον Φεβρουάριο του 1918, όταν η Ρωσία μετά τη συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ ανακάλεσε τα στρατεύματά της από τα τουρκικά εδάφη.

44.  ΜΟΙΡΟΛΟΪ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ (ΑΔΕΡΦΟΠΟ Μ') (03:27)
Συντελεστές: Τραγούδι: Νίκος Χαλυβόπουλος. Το μοιρολόι αυτό το άκουσε ο Χαλυβόπουλος από μια γυναίκα που πληροφορήθηκε ξαφνικά το θάνατο του αδελφού της καθώς επέστρεφε από τα χωράφια της.

45.  ΕΜΕΝ' 'Α ΤΡΩΕΙ Η ΦΑΟΥΣΑ (03:28)
Συντελεστές: Λύρα - Τραγούδι: Νίκος Χαλυβόπουλος. Το υπόλοιπο κείμενο δε βγάζει εύκολα νόημα για να μεταφραστεί αυτολεξεί. Ο τραγουδιστής σε γενικές γραμμές μας λέει ότι τραγούδια του είναι πανάρχαια και ότι χαίρεται που με την ηχογράφησή τους διασώζονται.

46.  ΤΟ ΜΑΚΡΥΝ ΤΗΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ (03:26)
Συντελεστές: Λύρα - Τραγούδι: Νίκος Χαλυβόπουλος. Οι γυναίκες που είχαν άντρες ξενιτεμένους έμεναν στα πεθερικά και όταν μελαγχολούσαν με τη σκέψη του ξενιτεμένου τραγουδούσαν λυπητερά τραγούδια όπως αυτό εδώ. Ο Χαλυβόπουλος εδώ μιμείται αριστοτεχνικά τη γυναικεία φωνή και τις κραυγές απελπισίας της, κάνοντας φαλτσέτο. Το κείμενο που είπε είναι διαφορετικό από εκείνο που υπαγόρευσε και δεν στάθηκε δυνατό ν' αποκατασταθεί πλήρως. Ο όρος "μακρύν" χρησιμοποιείται για μελωδίες που είναι μακρόσυρτες.

47.  ΝΤΟ ΕΝ' ΝΤΟ ΙΝΕΤΑΙ (03:26)
Συντελεστές: Τραγούδι: Νίκος Χαλυβόπουλος. Της ξενιτειάς. Κι εδώ όπως και στο προηγούμενο τραγούδι (μακρύν) ο Χαλυβόπουλος τραγουδά στην ψηλή περιοχή της φωνής του εκβάλλοντας γοερές κραυγές στο τέλος της 9ης και 13ης στροφής.

48.  ΤΟΝΓΙΑΛΙΔΙΚΟ (01:58)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου, Λύρα: Γιάννης Ορφανίδης. Χορός "τρομαχτόν" (είδος Σέρας) που τον χόρευαν τραγουδώντας και γυναίκες. Το κείμενο είναι δίγλωσσο.

49.  ΚΑΡΣΛΙΔΙΚΟ (01:30)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου. Της ξενιτειάς. Τραγούδι που οι μάνες με παιδιά στην ξενιτειά το έλεγαν με λύπη.

50.  ΕΣΥ ΤΟ ΚΟΜΜΕΝΟΧΡΟΝΟΝ (01:59)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου, Λύρα: Γιάννης Ορφανίδης. Τραγούδι του δρόμου που λεγόταν (ίσως και χορευόταν) κατά τη διάρκεια οδοιποριών. Είναι παραλλαγή του "Κορτσόπον λάλ' με" (CD 1).

51.  ΑΛΩΝΙΣΜΑ (00:40)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου. Κραυγή που συνήθιζαν στα χωριά όταν αλώνιζαν με τις αγελάδες. Τα βόδια είχαν συνήθως τουρκικά ονόματα (π.χ. Αλτούν, Ζεϊτίν) ενώ οι αγελάδες είχαν ελληνικά (π.χ. Μορφούλα, Ξανθούλα, Τρυγόνα, Μεταξία, Θαλάσσα κτλ).

52.  ΣΗ ΚΡΩΜ' ΣΟΝ ΑΕΝ ΘΟΔΩΡΟΝ (01:34)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου, Λύρα: Γιάννης Ορφανίδης. Τικ.

53.  ΕΛΑ ΥΠΝΕ Μ' ΑΣ' ΣΑ ΜΑΚΡΑ (02:59)
Συντελεστές: Τραγούδι: Ξανθίππη Ιωσηφίδου. Νανούρισμα. Η εντυπωσιακή επωδός "άιντε ποίσον νάνι" προφέρεται στο χώρο μεταξύ ομιλίας και μελωδίας. Έχουμε δηλαδή εδώ αυτό που ονομάζεται στη δυτική μουσική sprechgesang, ένα στυλ δραματικής φωνητικής ενδιάμεσης μεταξύ ομιλίας και τραγουδιού.

54.  ΑΚΡΙΤΑΣ ΟΝΤΕΣ ΕΛΑΜΝΕΝ (03:18)
Συντελεστές: Λύρα - Τραγούδι: Νικόλαος Τιφτικίδης. Διπάτ.

55.  ΓΙΑ Τ' ΑΝΤΡΟΥ Σ' ΤΗΝ ΨΗΝ (01:35)
Συντελεστές: Λύρα - Τραγούδι: Νικόλαος Τιφτικίδης. Διπάτ.

56.  ΜΑΝΑ ΚΙ ΑΚΕΙΝΟ ΤΟ ΡΑΧΙΝ (01:37)
Συντελεστές: Λύρα - Τραγούδι: Νικόλαος Τιφτικίδης

57.  ΚΙ ΑΣ ΕΜ'ΝΕ ΠΑΛΛΗΚΑΡΙ ΔΩΔΕΚΑΧΡΟΝΩΝ (01:44)
Συντελεστές: Λύρα - Τραγούδι: Νικόλαος Τιφτικίδης. Τικ.

58.  ΣΗ ΤΡΙΧΑΣ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙΝ (03:14)
Συντελεστές: Τραγούδι: Βασίλειος Παπαντωνίου

59.  ΑΠΟΠΑΝ' ΚΑΙΚΑ (01:21)
Συντελεστές: Αγγείο: Γεώργιος Χαλκίδης, Λύρα: Θεόδωρος Μυστακόπουλος

60.  ΤΟ ΜΑΚΡΥΝ (03:22)
Συντελεστές: Τραγούδι: Βασίλης Υφαντίδης, Χειλαύριν: Γεώργιος Παναγιωτίδης. Ποιμενικός σκοπός με τραγούδι. Δεν βρέθηκε καταγραφή του κειμένου και η αποκατάστασή του από τον δίσκο ήταν αδύνατη.

61.  ΘΕΙΑ, ΘΕΙΑ ΤΥΡΟΘΕΙΑ (02:12)
Συντελεστές: Τραγούδι: Βασίλης Υφαντίδης, Λύρα: Θεόδωρος Μυστακόπουλος. Παιδικός χορός και "αγερμικό" τραγούδι. Την Πρωτομαγιά οδηγούσαν τις αγελάδες (ζα) στα θερινά βοσκοτόπια (παρχάρια). Εκεί έφτιαχναν καλύβες με πέτρες και τις στέγαζαν με λεπτές σανίδες από έλατα (χαρτώματα), όπου και διέμεναν όλο το καλοκαίρι βόσκοντας τα ζα. Η επιστροφή διαρκούσε από τον Δεκαπενταύγουστο ως τις 7 Σεπτεμβρίου. Τόσο η άνοδος, όσο και η κάθοδος γίνονταν σταδιακά, με στάσεις ενδιάμεσα. Οι μετακινήσεις αυτές (ιδίως τα κατεβάσματα) είχαν εορταστικό χαρακτήρα και συνοδεύονταν από μουσικά όργανα και χορούς. Το παραπάνω τραγούδι το τραγουδούσαν από καλύβα σε καλύβα τα παιδιά την ώρα που σουρούπωνε, πιστεύοντας ότι έτσι θα έδιωχναν την ομίχλη από το βουνό. Οι μεγάλοι τα φιλοδωρούσαν τυρί, βούτυρο, αλάτι κι αλεύρι. Έπειτα τα παιδιά διάλεγαν ένα μέρος όπου έτρωγαν τυροκλωστήν (φαγητό από τα υλικά που τους είχαν δώσει) και στη συνέχεια χόρευαν.

62.  ΤΟΥΛΟΥΜΙ ΚΑΪΤΕ (01:43)
Συντελεστές: Αγγείο: Γεώργιος Παρασκευόπουλος. Οργανικό - Σταυρί Πόντου.